Dlaczego Góry Stołowe mają spłaszczone wierzchołki?

Gdzie znajdują się Góry Stołowe i czym się charakteryzują?

Góry Stołowe to pasmo górskie leżące w Sudetach Środkowych, na pograniczu Polski i Czech. Najwyższy ich szczyt, Szczeliniec Wielki, osiąga wysokość ok. 922 m n.p.m. W polskiej części chroni je Park Narodowy Gór Stołowych. Obszar ten charakteryzują unikalne formacje skalne, jak np. słynne Błędne Skały czy Skalne Grzyby. Charakterystyczne cechy Gór Stołowych to: rozległe, płaskie szczyty (stoły), strome zbocza i urwiska, poziome warstwy skalne i fantazyjne formy piaskowcowe.

Góry stołowe - budowa geologiczna

Unikalność Gór Stołowych bierze się z ich budowy geologicznej. To jedyne w Polsce góry o charakterze gór płytowych, czyli takich, w których warstwy skalne zalegają niemal poziomo.

Miliony lat temu, w okresie kredy (ok. 100–85 milionów lat temu), teren dzisiejszych Gór Stołowych był zalany płytkim morzem (tzw. czeskim basenem kredowym). Rzeki spływające z okolicznych terenów nanosiły piasek i muł, które osadzały się na dnie morza. Z czasem osady te uległy scementowaniu, a piaski przekształciły się w twarde piaskowce i margle.

W odróżnieniu od wielu innych łańcuchów górskich piaskowcowe warstwy nigdy nie uległy silnemu fałdowaniu i pozostały ułożone poziomo. Późniejsze procesy geologiczne („wyniesienie”) uniosły te warstwy, tworząc masywy skalne.

Działanie erozji i wietrzenia - kształtowanie krajobrazu

Ale to nie koniec tej pasjonującej historii! Gdy morze ustąpiło (ok. 70 milionów lat temu), odsłoniły się osadowe warstwy. Od tego momentu zaczęły działać procesy erozji i wietrzenia: deszcze, woda spływająca potokami, mróz, zmiany temperatury, a także roślinność. Woda i chemia naturalna rozpuszczały mniej odporne skały, mróz powodował pękanie, a w szczelinach osady ulegały kruszeniu.

Różna odporność skał - twardsze piaskowce i miększe margle - spowodowała, że warstwy twardsze przetrwały, podczas gdy warstwy słabsze z czasem „znikły”. W efekcie mamy piaskowcowe „płyty” strome urwiska i skalne formy na szczytach oraz erodujące doliny i szczeliny poniżej.

Dzięki opisywanym procesom powstały charakterystyczne dla Gór Stołowych labirynty skalne, skały o kształtach grzybów, baszt, nietypowe turnie, szczeliny, a także rozległe „płyty” u góry.

Formacja skalna czaszki w Górach Stołowych, Polska Autor: Marcin Papaj, shutterstock.com

Spektakularny efekt: Efekt: „płaskie szczyty” i unikalny krajobraz

Spektakularny krajobraz odróżnia Góry Stołowe od większości gór w Polsce i Europie. Co je wyróżnia?

• Płaskie, rozległe szczyty  niemal jak stoły zamiast ostrych, szczytowych wierzchołków.
• Strome zbocza, urwiska i klify świadectwo erozji warstw skalnych.
• Fantazyjne formy skalne: labirynty, skały przypominające grzyby, słupy, „ścieżki” skalne, szczeliny, skalne miasto.
• Zróżnicowana rzeźba: od gór płytowych na górnych „stołach”, przez skalne labirynty, po doliny i wąwozy u podnóży.

Wszystko to daje efekt naprawdę niezwykły, krajobraz określany jako bajkowy, surrealistyczny, jedyny w swoim rodzaju w Polsce.

Dlaczego warto zobaczyć Góry Stołowe - turystyka, noclegi, okolice

Góry Stołowe to miejsce usiane przyjazną infrastrukturą turystyczną. W promieniu Gór Stołowych znajdziesz urokliwe uzdrowiska Kudowa-Zdrój, Polanica-Zdrój oraz Dusznik Zdrój, które stanowią dobre punkty wypadowe do gór. Polecamy także noclegi Karłów albo noclegi Radków wtedy dojście na szlaki często będzie krótsze. 

Co zobaczyć? Na pewno warte uwagi są:

• Szczeliniec Wielki (z tarasami widokowymi), 
• Błędne Skały (skalny labirynt), 
• Skalne Grzyby, Białe Skały i wiele innych formacji, które dzięki unikalnej geologii przetrwały setki milionów lat.

Góry Stołowe to wspaniała propozycja dla miłośników przyrody, geologii, fotografii, ale też dla rodzin, bo trasy turystyczne w wielu fragmentach są przystępne. Spłaszczone wierzchołki Gór Stołowych to nie przypadek, jest to zapis historii sprzed milionów lat i jedno z najlepszych miejsc, by przekonać się, jak potężna i zarazem delikatna potrafi być przyroda.