Park Narodowy Doliny Dolnej Odry - plany, kontrowersje i korzyści

Gdzie powstaje nowy park narodowy?

Park Narodowy Doliny Dolnej Odry ma powstać w województwie zachodniopomorskim, w dolinie dolnej Odry, między Szczecinem, Gryfinem i Widuchową.
Teren ten, zwany Międzyodrzem, to wyjątkowy krajobraz – rozległa sieć kanałów, starorzeczy, łąk zalewowych i torfowisk, które tworzą jeden z ostatnich w Europie naturalnych systemów dolin rzecznych.

To właśnie tutaj co roku gniazdują tysiące ptaków wodnych i błotnych: żurawie, czaple, bieliki, gęsi tundrowe, kormorany i wiele innych gatunków chronionych. 

Część tego obszaru znajduje się już po stronie niemieckiej w granicach Nationalpark Unteres Odertal – istniejącego od 1995 roku.
Nowy polski park ma więc stworzyć transgraniczny obszar ochrony przyrody, obejmujący całą dolinę Odry na obu brzegach.

Plany i założenia utworzenia parku w dolinie Odry

Po okresie przygotowań, w 2025 roku Sejm uchwalił ustawę o utworzeniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry – pierwszego nowego parku narodowego w Polsce od 24 lat.
Projekt poparły władze Szczecina, Kołbaskowa i Widuchowej, natomiast Gryfino jako jedyna gmina nie wyraziła zgody na włączenie części Międzyodrza do parku. Ze swojej strony polecamy noclegi w Gryfinie i okolicach, gdyż warto odwiedzić te unikatowe tereny. 

W efekcie planowany obszar parku ma mieć charakter „etapowy” – część terenów zostanie objęta ochroną już teraz, a reszta dołączy po uzyskaniu zgody lokalnych samorządów.

Celem utworzenia parku jest:

• ochrona unikalnych ekosystemów doliny rzecznej,
• zachowanie siedlisk ptaków wodnych i błotnych,
• odtworzenie naturalnych procesów wodnych,
• rozwój ekoturystyki i edukacji przyrodniczej,
• współpraca z niemieckim parkiem narodowym w ramach wspólnego programu TransOderNature.

W rządowych dokumentach zapisano, że park ma również wspierać tradycyjne formy użytkowania, takie jak rybactwo kulturowe czy wędkarstwo amatorskie, pod warunkiem że nie zagrażają przyrodzie.

PN Doliny Dolnej Odry — fakty i decyzje formalne

Rada Miasta Szczecin przyjęła w 2025 roku uchwałę uzgadniającą granice Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry.

Województwo zachodniopomorskie oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska oficjalnie poparły inicjatywę.

Ustawa o parku przeszła przez Sejm i Senat – czekała na podpis prezydenta RP (stan na październik 2025).

W uzasadnieniu ustawy zapisano gwarancję dla działalności rybackiej i wędkarskiej do 2029 roku oraz możliwość przedłużenia tych praw po opracowaniu planu ochrony.

Jest to pierwszy od 2001 roku przypadek, gdy Polska powołuje nowy park narodowy – dlatego sprawa, zdaniem inicjatorów, ma duże znaczenie symboliczne i społeczne.

Kontrowersje i obawy mieszkańców 

Pomimo poparcia większości społeczeństwa, projekt budzi spore emocje – zwłaszcza wśród mieszkańców Gryfina i środowisk rybackich.

Najczęściej wymieniane obawy to:

• niepewność dotycząca przyszłości rybołówstwa i wędkarstwa po 2029 roku,
• ograniczenia w korzystaniu z wód i szlaków żeglugowych,
• obawy o utrudnienia dla inwestycji turystycznych i remontów,
• brak pełnych informacji o granicach parku i jego planie ochrony.

Wiceburmistrz Gryfina Tomasz Miler określił etapowe powołanie parku jako „decyzję polityczną”, podjętą bez konsultacji z samorządem.
Rybacy z lokalnej spółdzielni Regalica zwracają uwagę, że choć obiecano im prawo połowu do 2029 roku, nie wiadomo, co stanie się później. Niektórzy mieszkańcy uważają, że wystarczyłoby utworzenie parku krajobrazowego lub rezerwatu, bez rygorów parku narodowego.

Dolina Odry. Autor: andrzej_67, shutterstock.com

Opinie społeczne - badania na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska

Według badań Ministerstwa Klimatu i Środowiska:

• 70 % Polaków popiera utworzenie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry,
• 86 % mieszkańców województwa zachodniopomorskiego widzi w nim szansę rozwoju,
• 81 % wierzy, że park przyniesie regionowi korzyści ekonomiczne i turystyczne.

Wójt Widuchowej podkreśla, że ochrona przyrody może iść w parze z rozwojem lokalnym, jeśli mieszkańcy staną się partnerami w zarządzaniu parkiem.

Potencjalne korzyści dla regionu i turystyki

Teoretyczne Park może stać się jednym z najatrakcyjniejszych przyrodniczo miejsc w Polsce, przyciągającym turystów krajowych i zagranicznych.

Potencjalne zyski to m.in.:

• rozwój ekoturystyki i agroturystyki,
• powstanie nowych szlaków pieszych, rowerowych i wodnych,
• możliwość obserwacji ptaków i fotografii przyrodniczej,
• rozwój edukacji ekologicznej,
• promocja regionu jako cel podróży „zielonej turystyki”.

Park ma być połączony z niemieckim Unteres Odertal wspólnymi trasami i punktami widokowymi, co zwiększy jego atrakcyjność dla turystów z Europy Zachodniej.

Czy park narodowy sprzyja turystyce?

Tak – o ile rozwój turystyki odbywa się z poszanowaniem przyrody.
Parki narodowe w Polsce (np. Biebrzański, Wigierski czy Woliński) są przykładami miejsc, gdzie odpowiednio zaplanowana infrastruktura turystyczna przynosi korzyści zarówno środowisku, jak i lokalnym społecznościom.

W Dolinie Dolnej Odry planuje się m.in.:

• stworzenie ścieżek dydaktycznych i wież obserwacyjnych,
• rozwój kajakarstwa i turystyki przyrodniczej,
• organizację warsztatów i edukacji ekologicznej dla szkół,
• współpracę z gospodarstwami agroturystycznymi.

Dzięki temu park ma szansę stać się nie tylko przestrzenią ochrony, ale również motorem zrównoważonego rozwoju regionu.

Reasumując, powstanie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry to zdaniem ministerstwa historyczne wydarzenie – pierwszy nowy park narodowy w Polsce od ponad dwóch dekad.
Projekt łączy w sobie ambicje ekologiczne, społeczne i gospodarcze, ale jego powodzenie zależy od zaufania i współpracy między władzami, ekspertami i mieszkańcami.

Jeśli uda się wypracować kompromis między ochroną przyrody a potrzebami lokalnych społeczności, Dolina Dolnej Odry może stać się symbolem nowoczesnej ochrony środowiska – takiej, która nie wyklucza człowieka, lecz zachęca go do życia w zgodzie z naturą.